Na czym polega wymóg
Ustawa dopuszcza do OKI aktywa denominowane w złotych. Dla funduszy oznacza to próg: co najmniej 70 % aktywów funduszu musi być w PLN. Nie chodzi o walutę, w której notowana jest jednostka — chodzi o to, co fundusz faktycznie trzyma.
Ta różnica przesądza sprawę. ETF na globalne akcje notowany na GPW w złotych nadal ma w portfelu Apple, Microsoft i Toyotę. Udział aktywów w PLN jest bliski zeru, więc próg 70 % nie jest osiągnięty.
Które ETF-y odpadają
| ETF | Ekspozycja | Aktywa w PLN | OKI |
|---|---|---|---|
| VWCE — Vanguard FTSE All-World | globalna | ~0–1 % | nie |
| IWDA / SWDA — iShares Core MSCI World | rynki rozwinięte | ~0 % | nie |
| CSPX — iShares Core S&P 500 | USA | 0 % | nie |
| EIMI — iShares Core MSCI EM | rynki wschodzące | ~0 % | nie |
| ETF na WIG20 / mWIG40 | Polska | ~100 % | tak |
| Obligacje skarbowe w PLN | Polska | 100 % | tak |
Udział Polski w globalnym indeksie akcji to ułamek procenta. Żaden szeroki fundusz globalny nie zbliży się do 70 % aktywów w złotych — nie dlatego, że emitent nie chciał, tylko dlatego, że taki fundusz przestałby być globalny.
Co to znaczy dla typowego polskiego portfela
Standardowa rada ostatnich lat brzmiała: kup jeden szeroki ETF akumulacyjny i nie ruszaj go. Kto ją zastosował, ma dziś portfel, dla którego OKI nie jest opcją — nie „gorszą opcją”, tylko żadną.
Zostają trzy drogi:
- Zostać przy obecnym portfelu i przy podatku Belki. Nic się nie zmienia.
- Przenieść część aktywów do polskich instrumentów, żeby korzystać z OKI. To decyzja o zmianie ekspozycji rynkowej podjęta z powodów podatkowych — kosztowna, jeśli okaże się, że polski rynek zachowuje się inaczej niż globalny.
- Prowadzić oba rachunki równolegle: polska część w OKI, globalna na zwykłym rachunku. Najbardziej prawdopodobny wariant — i najbardziej uciążliwy w rozliczeniu.
Ukryty koszt trzeciego wariantu
Dwa rachunki to dwa różne reżimy podatkowe w jednym portfelu:
- Część w OKI wymaga średniej wartości aktywów w roku do deklaracji podatku od aktywów.
- Część zwykła wymaga PIT-38: przychód i koszt każdej transakcji, przeliczone po kursie NBP z dnia poprzedzającego, z FIFO na pozycjach kupowanych partiami.
- Straty nie przechodzą między tymi dwoma światami.
Żaden z tych dwóch obowiązków nie da się spełnić z wyciągu brokera. Pierwszy potrzebuje wyceny portfela w czasie, drugi — pełnej historii transakcji z kursem zapisanym przy każdej z nich. To jest ta sama praca wykonana dwa razy, w dwóch różnych formatach.
Czy próg 70 % może się zmienić?
Warunek denominacji jest elementem konstrukcji rachunku, a nie parametrem ustalanym co roku jak stawka. Jego celem jest skierowanie kapitału na polski rynek, więc obniżenie progu byłoby zmianą celu ustawy, a nie jej korektą. Planowanie portfela na dziesięć lat przy założeniu, że próg zniknie, jest zakładem, nie strategią.
Do śledzenia natomiast jest stawka: od 2028 roku to 19 % × stopa referencyjna NBP z dolnym progiem 0,1 %. Ta liczba będzie się zmieniać co roku i to ona zadecyduje, czy OKI pozostanie atrakcyjne dla tych, którzy się do niego kwalifikują.